Opleiding Systemische Pedagogiek
Een opleiding voor docenten, kinderopvangpersoneel en schoolmanagers
Iedereen leeft in systemen en is ook deel van systemen. Allereerst is er het familiesysteem, daarnaast zijn er systemen zoals de school -waar kinderen een deel van hun leven doorbrengen- en het systeem van de organisatie waarbinnen je werkt.
De school is een complex systeem, als je bedenkt wie er allemaal toe behoren, welke posities iedereen daarin heeft en hoe verbanden kunnen ontstaan door loyaliteit van bijvoorbeeld de ene groep met de ander. Leerlingen en studenten zijn gebonden aan hun familie-systeem en culturele achtergrond en 'nemen die mee' de school in. Docenten zijn gebonden aan hun vak, hun idealen, en nemen die mee. Management en besturen zijn gebonden aan hun opgaven, zorgen voor een vruchtbare leeromgeving en een goede positie van de school in de samenleving. In de onderstroom van de school zijn allerlei dynamieken werkzaam: dynamieken die een goed leerklimaat ondersteunen en soms dynamieken die het werk taai en moeizaam maken. Een leerling kan zo verbonden zijn met zijn sociale achtergrond, dat het voor hem -onbewust- op verraad zou lijken als hij zich hoger zou laten opleiden. Of een groep leerkrachten kan bijvoorbeeld onbewust op zo'n manier verbonden zijn met een 'oud' ideaal, dat daardoor nieuwe ontwikkelingen smoren.
Door inzicht te krijgen in de werking van systemen wordt het mogelijk om meer met de stroom mee te roeien. Alleen al door met systemische ogen te kijken, verandert er al iets: er komt rust in de klas, er ontstaat samenwerking in het team, ouders raken geïnteresseerd in schoolzaken.
De opleiding
De deelnemers leren om leerlingen op systemische wijze -vaak met heel eenvoudige oefeningen- te ondersteunen bij het leren en bij de sociale omgang op school. Het accent zal liggen op de eigen innerlijke houding en de praktische toepassingen voor ieders eigen situatie op school. De opleiding verschaft inzicht in de werking van systemen, herkennen van en kunnen inspelen op de systemische bagage van kinderen en studenten.
Er zullen soms opstellingen worden gedaan om inzicht te krijgen in de werking van het systeem; het accent van de training zal echter meer liggen op het kunnen toepassen van de inzichten, in de vorm van eenvoudige oefeningen of de innerlijke houding van de betrokkene. Het is vooral leren door zelf te ervaren in tal van oefeningen, die vaak diepe indruk maken en soms in de periode erna direct al effect hebben op je werk in de school.
Korte beschrijving van de inhoud van de Opleiding Systemische Pedagogiek
1e blok, Bibi Schreuder
Wie en wat horen er allemaal bij het systeem dat 'school' heet, welke krachten spelen er, wat is ieders plek? Kijken met de blik op compleetheid. De werking van de gewetens. Drie basisprincipes: 'ordening', 'binding' en 'balans in nemen en geven'. Oefenen met systemisch waarnemen en handelen
2e blok, Bibi Schreuder
Ordening: wat is onze positie in de school, ten opzichte van ouders, kinderen, of bijvoorbeeld de directie of bestuur.
Uitleg -via opstellingen- over de werking van systemen. Oefeningen om kinderen te ondersteunen bij het leren en de sociale omgang in school. Ieder zijn eigen plek in laten nemen.
3e blok, Judith Hemming of Marianne Franke-Gricksch
Oefenen van innerlijke houding en praktische toepassingen van de drie basisprincipes: met nadruk op 'binding': erbij horen. Verkennen van mogelijke toepassingen gericht op de situatie van iedere deelnemer. Iedere deelnemer kan hierna in zijn eigen school aan de slag met een eigen project
4e blok, Bibi Schreuder
Verdiepingsblok: met de nadruk op 'de balans in nemen en geven'. Innerlijke houding, toestemming, je positie als leraar, waar liggen je grenzen, waar liggen je mogelijkheden, wat kan jou nog ondersteunen in je systemische manier van onderwijs geven.
Op de laatste dag delen we een certificaat uit.
Follow-up dag: de inhoud van deze dag ontstaat uit de bijdragen van de deelnemers van de opleiding, die hun project presenteren, of met behulp van de deelnemers hun project willen verfijnen. Tevens zullen de deelnemers van eerdere OSP's worden uitgenodigd om hun ervaringen te komen delen, waardoor er ook een netwerk kan ontstaan.
voorwaarden voor deelname:
- Deelnemers hebben kennis gemaakt met systemisch werk. Ze hebben aan minstens ëën workshop opstellingen (familie-, organisatie- of onderwijs-opstellingen) deelgenomen
- Deelnemers hebben het boek van Marianne Franke-Gricksch 'Jij hoort bij ons!' gelezen (voor meer boeken, zie www.hetnoorderlicht.com)
- Bereidheid om tijdens de training een project(je) te ontwikkelen om in de eigen werksituatie uit te voeren.
- Bereidheid om eigen werk vraagstukken in te brengen als oefenmateriaal.
opstellers/gastdocenten
Opleider Bibi Schreuder
Bibi Schreuder werkte 25 jaar in het middelbaar beroepsonderwijs. Ze richtte samen met Jan Jacob Stam het Bert Hellinger Instituut op en geeft naast opleiding en workshops familie- en organsiatieopstellingen, ook workshops 'onderwijs vanuit het systeem bekeken'. Ze heeft Marianne Franke-Gricksch regelmatig naar Nederland uitgenodigd, waarmee de eerste systemische stappen naar het Nederlands onderwijs gezet werden.
Gastdocent Marianne Franke-Gricksch
Marianne is lang onderwijzeres geweest en is therapeute. Ze heeft Bert Hellinger vanaf het begin van nabij meegemaakt. Van daaruit heeft ze in Duitsland het systemisch werk voor onderwijs ontwikkeld.
Marianne Franke-Gricksch heeft het boekje: 'Jij hoort bij ons!' geschreven, uitgeverij Het Noorderlicht, ISBN 90-806874-9-9
Website: www.marianne-franke.de
Gastdocent Judith Hemming
Judith Hemming traint in Londen docenten in systemisch werk op school en heeft een onderzoek gehouden naar de resultaten daarvan. Zie:
Nowherefoundation: Enhancing Children's Learning. A pilot study of the application of systemic approaches in primary schools. Artikel>> Website van Judith Hemming: www.turninglight.org.
Opleiding Systemische Pedagogiek
De Opleiding Systemische pedagogiek is een opleiding die de inzichten vanuit het systemisch werk met opstellingen vertaalt naar een innerlijke houding voor mensen die in het onderwijs werken. Het blijkt telkens weer dat die innerlijke houding en de manier van waarnemen die daar het gevolg van is, een belangrijk effect heeft op leerlingen, een klas, een team, collega's.
De opleiding is dus geen nieuwe methodiek, maar in elke vorm van onderwijs in te passen.
Je leert om fenomenologisch -zonder oordeel- waar te nemen. Je leert hoe de krachten van systemen werken, zowel in familiesystemen als in het systeem van de schoolorganisatie, en hoe die op elkaar inwerken. Je leert een innerlijke houding die een wonderbaarlijk effect op je leerlingen, studenten en je collega's heeft en die houding geeft jou rust, waardoor je meer energie overhoudt na een schooldag.
In deze opleiding zijn de inzichten vanuit het systemisch werk met opstellingen, oorspronkelijk ontwikkeld door Bert Hellinger, uitgewerkt in oefeningen. Oefeningen die je direct laten ervaren wat het effect is van jouw (systemische) houding op de ander. Veel oefeningen zal je ook met je collega's kunnen doen, of sommigen ook met de leerlingen in de klas. Maar door te ervaren welk effect het heeft als je zonder oordeel, met het hele systeem in je blikveld, naar een individu kijkt, verandert er ook veel voor jezelf.
Voor deze opleiding kunnen de deelnemers een lerarenbeurs aanvragen.
Voor informatie hierover, kijk op www.ib-groep.nl
Reacties van Cursisten:
"Over het 'lege midden': Anne zegt dat de leerlingen stiller worden als ze in het lege midden zit, maar bij mij merk ik juist dat ze wat meer vragen gaan stellen over de stof. Dat vond ik zelf wel interessant.
Voor de rest heb ik een aantal zeer moeilijke gesprekken moeten voeren in de afgelopen weken en het lege midden hielp me de juiste dingen te zeggen en de juiste toon aan te slaan."
"Ik heb het buigen toegepast voor de eerste bijeenkomst van een trainingsgroep en voor individuele cursisten. Deze trainingsgroep bestaat uit 6 mannen. Nog niet eerder had ik een groep gehad die alleen uit mannen bestond en ik vond het dan ook heel spannend. Ik boog van te voren voor 6 onbekende mannen met hun achtergrond en voor het bedrijf als geheel. In alle gevallen, bij de groep zowel als bij de individuele cursisten, had ik het gevoel dat de bijeenkomsten verliepen in warmere betrokkenheid, moeitelozer (alhoewel er hard gewerkt werd) dan de keren dat ik niet van tevoren had gebogen. Alsof ik in mijzelf en ook bij de anderen een zachte laag had geactiveerd waardoor wij allen opener konden zijn.
Kortom: fantastische ervaringen."
Als je eenmaal met deze systemisch blik kijkt, wordt je gewaar hoe bijvoorbeeld onrust in een klas veroorzaakt wordt, of hoe je een leerling kan ondersteunen bij het leren en stel je precies die vragen die de kern raken. Maar bovenal melden de oud-cursisten terug dat ze zelf een enorme rust ondervinden als ze zich toestaan vanuit deze houding de school binnen te gaan en les te geven:
"Ik was de dag begonnen vanuit het 'lege midden' en het meest wonderlijke gebeurde... De kinderen waren gemotiveerd en het leek alsof ik de juiste dingen op het juiste moment deed. In de loop van de dag ben ik regelmatig weer teruggekeerd naar het lege midden en de dag vloog voorbij. Tot mijn verbazing was ik zelfs niet moe aan het eind van de dag."
Artikel over Systemisch onderwijs:
Onderwijs in systemisch perspectief, door Marjo Crombach
Een artikel uit Bij de Les, magazine voor leerlingbegeleiding en schooldecanen, jaargang 4, september 2008
