Veel gestelde vragen

Vragen over de kern van ons werk

Wat zijn systemen?

Systeem. Dat klinkt abstract en technisch. Nauwelijks menselijk. Maar dat is het juist wel. Wij maken allemaal deel uit van groepen. Soms zonder dat je er zelf bewust voor kiest, simpelweg vanwege je geboorte. Zo maak je deel uit van je familie van herkomst. Het maakt daarvoor niet uit of je je familie kent of dat je ze op dit moment al of niet ontmoet of contact met ze hebt.In andere situaties maak je bewust deel uit van een groep omdat je er voor kiest, zoals een vriendengroep, of je werk. Dergelijke groepen noemen we ook wel systemen.

Zo vormt een familie of gezin een systeem. En ook een klas, een sportclub, een team in een organisatie, een streek, een land of de samenleving vormen een systeem. Mensen maken vaak deel uit van verschillende systemen.

Een systeem betekent ook dat het erbuiten – dus buiten de grenzen ervan – anders eruitziet dan erbinnen. In het gezin van de buren gaat het er anders aan toe. Dat weet je meteen als je bij binnenkomst je schoenen moet uitdoen. Of als je een bepaald soort grappen bij een nieuwe werkgever in een nieuw team niet meer kunt maken. Dat voel je, ook al wordt het niet gezegd. Dat zijn onbewuste principes die werken.

Wat betekent systemisch werk?

Systemisch werk gaat heel erg over het boven water tillen van onbewuste patronen.
Bij veel theorieën is het vertrekpunt dat er iets niet deugt en moet veranderen. Of wel: je wilt ergens vanaf. Het vertrekpunt bij systemisch werk is juist dat verandering begint met het nemen van de wereld en de werkelijkheid zoals hij is. De vraag die we ons stellen is “voor wat is het probleem een oplossing?” Dat vraagt een andere blik. We richten ons niet op de details en de samenhang (zoals wanneer je je op een vraagstuk focust en analyseert), maar juist op het geheel. We nemen nadrukkelijke het gehele systeem in ogenschouw. Dat noemen we systemisch fenomenologisch.

Wat zijn systemische principes?

Die principes die binnen systemen van belang zijn en grote invloed hebben, hebben te maken met binding (erbij horen), ordening (een bepaalde volgorde) en uitwisseling (geven-nemen). Zo vormen bijvoorbeeld normen en waarden die je belangrijk vindt een referentiekader voor ergens bij horen.Ordening is goed zichtbaar in leeftijden. Het is volstrekt duidelijk wie er ouder is en er dus eerder was als je een klein kind naast een oude dame ziet zitten op een bankje in het park. En als je een werkgever of opdrachtgever hebt, dan weet je dat je in uitwisseling jouw kennis, vaardigheden en tijd levert en daarvoor onder andere salaris terugkrijgt. 

Systemen gedijen bij balans in deze principes. Wanneer hierin op de een of andere manier in het verleden een disbalans in ontstaan is, kan dat aanleiding zijn voor gedrag of terugkerende patronen, die je nu als vervelend, onprettig, belemmerend of lastig ervaart. En waar je mogelijk graag een oplossing voor wilt, of waar je het liefste helemaal vanaf wilt. Dat kan zowel in je persoonlijke leven zijn, als in organisaties.

Wat zijn de werkvormen van systemisch werk?

Systemisch fenomenologisch werk kan in verschillende werkvormen:

  • Een opstelling is een werkvorm om bedekte, onbewuste verbindingen te onderzoeken. Het is een ruimtelijke uitbeelding van een familie- of organisatiesysteem waar je deel van uit maakt of bij betrokken bent.
    Opstellen kan met mensen die als representant voor iemand of iets een plek in de opstelling hebben. Ze kunnen dus ook een abstract element representeren, zoals bijvoorbeeld een bedrijfsonderdeel of een produkt. Je kan ook voorwerpen gebruiken, i.p.v. mensen, om een opstelling uit te beelden (zogenaamde tafelopstellingen), of met papier of zgn vloerankers de posities van de elementen in de opstelling op de vloer aangeven. 
    Ook kan de opstelling in de verbeelding begeleid worden. 

    In alle opstellingen onderzoeken we de onderlinge verhoudingen en dynamieken tussen de verschillende elementen die zijn opgesteld. Uit duizenden opstellingen zijn vele inzichten naar voren gekomen over hoe familie -en organisatiesystemen functioneren en kunnen gedijen, vanuit systemisch perspectief.

  • Ook zonder opstellingen is een systemische manier van werken heel goed mogelijk. Door middel van gesprekken en systemische vragen. We bieden ook werken met paarden aan. Hier geeft de interactie van het paard met de client inzichten over het verborgen potentieel van de client en hoe dit te openen. 

Wat zijn opstellingen?

Een opstelling is een methode die als doel heeft dat je snel inzicht krijgt in de diepere oorzaken van een vraagstuk. Het is een ruimtelijke uitbeelding van een familie- of organisatie-systeem waar je deel van uit maakt of bij betrokken bent. De vraaginbrenger (cliënt) stelt samen met de begeleider (een professional in dit vakgebied) vast welke personen, functies of andere elementen uit het systeem van belang zijn om op te stellen. Dan kiest de cliënt mensen (zogenaamde representanten) uit de aanwezige deelnemers om een vader, een moeder, een directeur, een oprichter etc. te vertegenwoordigen en stelt hen op in relatie tot elkaar, naar een innerlijk beeld dat cliënt daarvan heeft. Bijna altijd geeft zo’n opstelling verbluffend weer hoe de werkelijke verhoudingen en onderliggende patronen in het echte systeem zijn. Hoe dit werkt weten we nog niet.De begeleider verkent, in voortdurend overleg en afstemming met de cliënt, waar mogelijkheden zijn en oplossingsruimte is. Vaak is dit proces zowel verhelderend als intens.

Meestal gebeuren opstellingen in een groep, omdat er representanten nodig zijn. Het is ook mogelijk om een opstelling bij voorbeeld voor een organisatie te doen waarbij representanten van-buiten aanwezig zijn.

Een opstelling geeft diep inzicht en de beelden werken vaak langere tijd door. De opstelling zelf is zonder oordeel en de begeleider geeft geen advies over wat de cliënt zou moeten doen. De inzichten spreken voor zichzelf en het is aan de cliënt om te bepalen wat hij of zij er mee doet. Het begeleiden is een kunst op zich en vraagt veel ervaring, kennis, sensitiviteit en integriteit. Bij het Hellinger Instituut kunt u daar van op aan.

Wat voor vragen kunnen worden onderzocht met een systemisch werkvorm?

Er zijn enorm veel verschillende vragen die met een systemische werkvorm onderzocht kunnen worden. Vragen kunnen gaan over zeer uiteenlopende onderwerpen, zoals:

  • Relaties
  • Leer- en opvoedingsvragen 
  • Symptomen van ziekte
  • Verslaving
  • Psychische klachten, depressies
  • Onverklaarbare gevoelens of gedachten
  • Conflicten
  • Verloop in organisaties
  • Weerstand bij mensen of teams
  • Vragen over bedrijfsopvolging
  • Samenwerking
  • Producten, markten en klanten

Hoe kan ik ermee kennis maken of een vraagstuk inbrengen?

Iemand die opstellingen uit ervaring wil leren kennen of een eigen vraagstuk wil inbrengen kan het best deelnemen aan een workshop, meestal twee dagen. Daar is uitleg en de mogelijkheid een eigen vraag in te brengen. We kunnen het nooit garanderen, maar meestal komen al diegene die een eigen vraagstuk in willen brengen ook aan bod.Inmiddels kennen we workshops familieopstellingen voor persoonlijke en levens-vragen; organisatieopstellingen voor organisatie vraagstukken; onderwijsopstellingen, opstellingen voor maatschappelijke vraagstukken en nog veel meer. Ga voor gedetailleerde uitleg naar ons aanbod:

Aanbod

Bekijk ook onderstaande video voor extra uitleg en informatie:

Kennismaken via workshops

Wat moet ik doen om opstellingen zelf te kunnen begeleiden?

Het begeleiden van opstellingen is als een ambacht dat je door veel oefening  kan leren. Maar naast de methode van opstellen gaat het vooral ook om het aanleren van de systemisch fenomenologische houding van de begeleider (opsteller) en het snappen hoe systemen werken. Het kunnen uitleggen  hoe systemische principes ons leven en werk beïnvloeden is ook een belangrijke onderdeel van het opstellen. 
Het systemisch fenomenologisch kijken vraagt om het los kunnen laten van geëigende wereldbeelden en  meningen. 
 
Systemische opstellingen begeleiden is een kunst en een kunde. Wij bieden opleidingen aan waarin je de benodigde basis qua houding, kennis en vaardigheden om opstellingen te begeleiden leert, oefent en eigen maakt. Dit zijn de  Basisopleiding Familieopstellingen en de Basisopleiding Organisatieopstellingen. 
 
Na het voltooien van deze basis opleiding  kan je je opstellerschap verdiepen in een masteropleiding. 
 
Na het volgen van een basisopleiding familieopstellingen (persoonlijke vraagstukken) kan je een verkorte vorm van de basisopleiding organisatieopstellingen volgen:
 
Vervolg opleiding organisatieopstellingen (VO)
 
Na het volgen van een basisopleiding organisatieopstellingen kan je een verkorte vorm van de basisopleiding familieopstellingen (persoonlijke vraagstukken) volgen:   
 
Vervolg opleiding familieopstellingen (VF)
 
Het BHI biedt ook opleidingen aan waar je géén opstellingen leert begeleiden, maar wel het systemisch gedachtegoed eigen maakt en leert toepassen: 
 
Systemische Pedagogiek
Systemisch Coachen
Systemisch Adviseren
Systemisch Faciliteren van Transformaties
 

 

Praktische vragen

Ik volg, of wil graag een opleiding bij jullie volgen, maar ik kan 1 of twee dagen niet. Kan ik dan wel deel nemen?

Dat kan, de opleidingen bestaan uit blokken van 2 of meer dagen. Als je 1 dag mist van een blok van twee dagen, raden we je aan om het blok in zijn geheel over te slaan en in te halen tijdens een lopende, of eerstvolgende start van een opleiding.
Bij een blok van bijvoorbeeld 5 dagen, is het niet nodig deze dag in te halen. Je kunt dan in overleg met mede studenten zorgen dat de gemiste informatie met je gedeeld wordt.

Ik denk dat de opleiding Systemisch coachen of Systemisch Adviseren het best mij me past. Kan ik daarna ook opstellingen toepassen?

Nee, als je wilt leren hoe je zélf opstellingen kunt begeleiden, is de basisopleiding Systeem Dynamiek in Organisaties (organisatieopstellingen) óf de Basisopleiding Familieoptellingen de meest geschikte opleiding.

Ik wil graag de basisopleiding Familieopstellingen volgen, kan ik daarmee ook opstellingen bij bedrijven toepassen?

Nee, je kunt wel na het afronden van deze opleiding de verkorte opleiding Organisatieopstellingen voor Familieopstellers volgen.

Je doorloopt dan in drie blokken van twee dagen een aanvulling waarmee je op het basisniveau van Systeem Dynamiek in Organisaties komt.